...

Ấy ấy! Trước khi đọc phần đầu của bài này, xin bạn chớ hiểu lầm ý của mình. Bài viết hoàn toàn nhằm mục đích giới thiệu một quyển sách rất hay, rất đáng để đọc, mặc dù bằng giọng văn hơi… kì quái . Đừng nghĩ những lời nói của mình có mang hàm ý gì sâu xa sâu sắc, mỉa mai hay châm biếm mà tội nghiệp! Từng câu từng chữ ở đây đều thật lòng thật dạ muốn giới thiệu đến bạn đọc một tuyệt phẩm cực kì hay. Hi vọng sau khi “tung chưởng” bài viết này, sẽ có thêm thật nhiều “cún bụi đời” đến được tay bạn đọc.
Chính mình cũng chẳng nhớ lý do tại sao bản thân lại chọn quyển sách này. Có lẽ vì nó là một quyển truyện dành cho thiếu nhi viết về loài vật, nói đúng hơn là viết về “cún”, một thể loại sách mà mình ưa thích nhất và duy nhất chăng? Cũng có thể vì giá tiền khá vừa vặn với “hầu bao”? Hay cũng có khi là do cái tựa “cún bụi đời” ấn tượng thì sao? Bản thân có cái thói quen thấy sách hay băng đĩa thuộc thể loại mình thích lại rinh về chất đống để… ngắm, chứ chẳng có lấy nhiều thời gian ngốn hết chúng nó, và quyển sách này ban đầu cũng không thoát khỏi số phận đó. Để chưng. Để sưu tập. Để thỏa cơn nghiện mua sắm. Để thỏa mãn cảm giác khi được sở hữu 1 món đồ. Để… dành, không thôi mai mốt muốn mua cũng không có. Thậm chí chỉ để có thứ để đặt lên quầy tính tiền, có thứ bỏ vô bao (made in nhà sách XYZ) để ung dung xách ra khỏi hiệu sách mà khỏi ê mặt với mấy ông bảo vệ hay giữ xe…
Chương đầu quyển sách có vẻ không hấp dẫn lắm với mình. Những cái tên “ông Bồ Hôi”, “bà Tiêu Cay” và “bé Táo” thật kì quái và chẳng hay ho gì, một quyển truyện sở hữu những nhân vật “có cái tên dở ẹc” như thế khiến mình có cảm giác đây là một quyển truyện cũng chán ngắt. Rồi cộng thêm những hình vẽ bằng chì đen cũng “xấu tệ”, chẳng có một nét đáng yêu nào, e rằng quyển truyện thuộc thể loại khó nuốt này sẽ bị đóng bụi cho đến… trọn đời nó (1 ngày đẹp trời nào đó sẽ theo gánh ve chai rong ruổi khắp phố phường để rồi được “hóa kiếp”, trở về với… giấy bụi chăng???). Haha! Quá lời như thế chỉ muốn nói rằng với cái ấn tượg ban đầu, chờ đến ngày mình cầm quyển sách truyện này lên để ngấu nghiến chắc phải là 1 ngày xa xôi, xa xăm, xa… tít mù.
Đừng bao giờ đánh giá điều gì qua vẻ bề ngoài. Đúng là minh họa quyển truyện không đẹp, cũng không có “đóng mộc” đoạt giải văn học ABC gì đó, nhưng nội dung bên trong của nó hay hơn bất cứ quyển truyện nào mình từng đọc, hay ít ra là hay hơn sức tưởng tượng của mình. Một quyển truyện hết sức bình thường với giá cả cũng thuộc loại “bèo” như thế này, không thể nào tin nổi nó chứa đựng một nội dung “hơn cả tuyệt vời” như thế.

Truyện kể về một chú chó bất hạnh sinh ra với dáng vẻ bề ngoài xấu xí. Tuổi thơ của nó là những gì kinh khủng tồi tệ nhất. Từ khi nó vừa chào đời, nó đã bị tách ra khỏi mẹ và các anh chị em, bị “một bàn tay hộ pháp” túm lấy nó, nhấc bổng lên rồi lại ấn vào một chậu nước mặc cho nó quẫy đạp, giẫy giụa, rên ư ử hay la ăng ẳng gì đó, bởi vì: “Riêng con này xấu tợn, chả ai thèm rước thì chi bằng mang dìm chết cho xong”. Nó ngất đi rồi lưu lạc đến một bãi rác, lớn lên nhờ “thứ sữa đượm mùi hạt dẻ” của Mõm Đen, một chị chó già dày dặn kinh nghiệm. Mõm Đen là một người bạn, người chị, người mẹ, người thầy, đã hướng dẫn, truyền dạy cho nó tất cả những gì mà một chú chó hoang cần biết để sinh tồn. Nó bắt đầu cuộc đời ở bãi rác đó cùng với với chị Mõm đen đồng loại chịu chung số phận, ăn thứ thịt thừa từ rác thải của những nhà hàng, và nó cho rằng đó là một cuộc sống hạnh phúc. Rồi một ngày, Mõm Đen đã bị cánh cửa tủ lạnh – rác thải từ 1 chiếc xe ben thả xuống – đè chết. Trước khi chết Mõm Đen khuyên Cún Bụi nên đi tìm một “bà chủ đích thực” ở tận nơi thành phố xa hoa. Cún Bụi hứa và quyết tâm lên đường, “nó bước đi, nước mắt rơi lã chã, nhưng kiên quyết không quay đầu nhìn lại”. Chuyến phiêu lưu của Cún Bụi bắt đầu từ đó…

Nghệ thuật trong tác phẩm? Đó là cách sắp xếp bố cục câu chuyện cực kì độc đáo, phải “hồi tưởng của hồi tưởng” mũ n lần, đến tập 30/39 mới trở về đúng đoạn được nó trong chương 1 tác phẩm, bên cạnh đó là cách miêu tả tâm lý nhân vật cực kì tài ba, chân thật, sống động của tác giả. Không dùng lối kể chuyện theo ngôi thứ nhất, chỉ là một “người ngoài” thuật lại câu chuyện, nhưng lối kể xoáy sâu tất tần tật vào tâm tư nỗi lòng của từng nhân vật, tất nhiên “nhân vật” là những chú cún thôi. Ông hiểu về chúng như ông đã nói trong phần “P.S” tác phẩm: Có thể tôi cũng có ít “chất” chó trong người.

Đó là khi ông miêu tả tâm tư những con vật khi bị chủ bỏ rơi, như Mõm Đen:
- Có! Trước đây chị có một bà chủ.
- Bà ta thế nào? Tốt chứ?
Mõm Đen im lặng một lúc lâu trước khi trả lời bằng một giọng khác hoàn toàn, một giọng chất chức nhiều kỉ niệm, dịu dàng, bí ẩn, ngưỡng mộ, đồng lõa, bi lụy cùng một mớ những thứ khác đan xen:
- Rất tốt!
Rồi Mõm Đen nói thêm với vẻ đầy tự hào:
- Chính chị đã thuần hóa được bà ấy đấy…

HayLông Xù:
- Nhưng tại sao bác không theo dấu vết của bà ấy?
- Còn tìm mà làm gì… Người ta đã không muốn mình nữa thì làm vậy phỏng có ích gì?

Rồi kế đến là cái thứ cảm giác mang tên Nỗi Sợ Thật Sự của những chú chó trong trại bắt giam, những con vật đáng thương đang nằm chờ án tử hình: Quyết định của UBNDTP “TRONG THỜI HẠN BA NGÀY, nếu không có chủ đến trại dành cho chó hoang nộp phạt thì… xoạch!”. Ông giám đốc trại được nhấn mạnh khuôn mặt hiền từ, rồi thi hành quyết định vì cái thành phố xanh sạch đẹp gì đó, nhưng đọc đến đây ai cũng hiểu tác giả muốn nói đến điều gì. Ai lại không thấy chạnh lòng khi đọc những miêu tả về những chú cún tội nghiệp mong ngóng chủ đến đón, chạy ào ra song sắt chuồng mỗi khi có người tới. Chúng cười đùa, tự cho mình là “thanh cao”, không biết sợ là gì, chỉ để che giấu đi mỗi sợ hãi, để nuôi 1 tia hi vọng mong manh, rồi sau mỗi trận cười giòn là một bầu không khí yên lặng đến đáng sợ, thật sự chẳng ai có tâm trạng làm gì. Nỗi Sợ Thật Sự dâng cao tột độ cùng hình ảnh chiếc xe tải đen với bọn đeo găng tay đến bắt những chú chó ở cái chuồng ngày thứ 3 đem đi… hành quyết mà bọn chó chứng kiến. Chúng muốn sống, chỉ có thể thôi, và để được sống, chúng có thể hạ thấp danh dự, chúng hi vọng thoát khỏi đây sẽ có một tương lai sáng sủa hơn.

Tiếp theo đừng quên nhân vật chính - Cún Bụi - chú cún bụi đời xấu xí đang trưởng thành lên từng ngày (nhanh gấp 7 lần con người), có tình có nghĩa (luôn nhớ về ánh mắt cuối cùng của Lông Xù khi cậu được giải thoát khỏi trại giam, những lời dạy của chị Mõm Đen ăn sâu vào trong kí ức), có lòng dũng cảm và khát khao được yêu thương. Cún xí lắm đấy, và còn ngốc nữa. Tác giả rõ về tâm tư của Cún Bụi có khi còn hơn… con bọ chét của cu cậu. Đó là nỗi ám ảnh tuổi thơ bám theo chú đến nỗi hóa thành cơn ác mộng triền miên, là cảm giác sung sướng đầu tiên khi được cô chủ ôm vào lòng, rồi sợ hụt hẫng thất vọng khi cô chủ thờ ơ lãnh đạm, là cảm giác cô đơn khi ở trong 1 ngôi nhà mà thỉnh thoảng phải sủa lên 1 tràng kiểm tra xem mình có thực sự tồn tại trên đời, là sự hoài nghi khi Cún Bụi chứng kiến anh Linh Cẩu và Lợn Rừng sống bên nhau giống như 2 người bạn chứ không phải chủ - tớ, là nỗi hận vì bị ông Bồ Hôi và bà Tiêu Cay (vốn không ưa “con chó chết tiệt”) bỏ rơi đã khiến cho cún ta có đủ dũng khí vượt 11 ngày đường đi bộ quay về nhà… Đó còn là mạch truyện nhìn đời theo kiểu nhìn ngây thơ của 1… con cún. Cún ta ngờ đâu ông bán thịt nhìn hung hăng dữ tợn kia lại có thể dịu dàng với mình như thế? Còn bé Táo mới ôm ấp nựng nịu mình đây lại quay phắt 180 độ?

Những ai từ bỏ rơi cún của mình, từng lãnh đạm thờ ơ với nó, đọc tác phẩm này chắc hẳn không thể kìm nổi giọt nước mắt, chắc chắn có 1 ngày họ sẽ hối hận vì đối xứ với cún của mình như thế giống bé Táo. Và những ai chưa yêu cún, hi vọng 1 ngày nào đó họ cũng sẽ thay đổi cách nhìn về những người bạn 4 chân đáng yêu này như ông Bồ Hôi và bà Tiêu Cay. Truyện không nói về vấn đề giáo dục con trẻ, nhưng qua tác phẩm có thể thấy tác giả đang ngấm ngầm không đồng tình với cách dạy dỗ con của ông bà Bồ Hôi cũng như lối sống của gia đình họ. Và còn nhiều, nhiều lắm, chỉ có thể đọc tác phẩm mới hiểu được… Tôi tin những gì bạn cảm nhận được còn hơn thế đấy.